177-letnie Majestatyczne dęby – lasy aglomeracji poznańskiej – Raport VI-VII 2025 r.

177-letnie Majestatyczne dęby – lasy aglomeracji poznańskiej

Drzewostan nasienny to nie starolas ?

177- letnie Majestatyczne dęby, jest to las liściasty z dębami w wieku 177 lat, siedlisko Natura 2000 – grądy środkowoeuropejskie i subkontynetalne. Las ten został uznany przez nadleśnictwo Łopuchówko za gospodarczy drzewostan nasienny i uprawę pochodną. Nadleśnictwo Łopuchówko zainicjowało w tym lesie zaplanowaną w Planie Urządzenia Lasu rębnię gniazdową. Wycinka została zainicjowana przed 1 stycznia 2025 r. 177-letnie Majestatyczne Dęby, jest to potencjalny starolas, wyznaczony w preselekcji do puli starolasów mających zostać zweryfikowane i zabezpieczone w 2026 r.

Przyczyny wycinki

177-letnie Majestatyczne dęby zostały częściowo wycięte w 2024 r. co zostało spowodowane:

• brakiem elastyczności nadleśnictwa Łopuchówko w kwestii zatwierdzania prac gospodarczych w potencjalnych starolasach, na 3 miesiące przed zainicjowaniem procesu ich wyznaczania i ochrony,
• wadliwym procesem ochrony potencjalnych starolasów, który wyklucza korekty w rozstrzygniętych przetargach na prace leśne w 2024 r. co z kolei umożliwia ścinkę drzew, przeniesienie ich do puli lasów identyfikowanych i zabezpieczanych dopiero w 2026 r. lub negatywną weryfikację w przyszłości i brak ochrony prawnej przed dalszą wycinką.

Spóźniony proces ochrony starolasów

Nadleśnictwo Łopuchówko zainicjowało kolejny etap wycinki 177-letnich Majestatycznych dębów, poprzez wykonanie cięć jesienią 2024 r. mniej więcej na 3 miesiące przed wydaniem przez MkiŚ polecenia wobec Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w sprawie identyfikacji i zabezpieczenia puli lasów. Proces ochrony starolasów powinien obejmować korekty przetargów przygotowywanych tuż przed rozpoczęciem procesu ochrony.

Konsekwencje polityczne

Politycy podejmując decyzję o wydaniu polecenia Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych w dniu 1 stycznia 2025 r., które ma na celu zidentyfikowanie i zabezpieczenie puli starolsów, zawiedli w tym przypadku. Polecenie zostało wydane wadliwie, gdyż nie skorygowało wyników przetargu na wycinki drzew w nadleśnictwie Łopuchówko, który został rozstrzygnięty a zaplanowane prace wykonane późną jesienią 2024 r., tuż przez wydaniem polecenia. Tym samym las stracił kryteria starolasu, który mógłby zostać zidentyfikowany i zabezpieczony w I kwartale 2025 r.

Nieautoryzowane kryteria

177-letnie Majestatyczne dęby, prawdopodobnie ze względu na status gospodarczego drzewostanu nasiennego, zostaną odrzucone przez nadleśnictwo Łopuchówko podczas identyfikacji starolasów w 2026 r. Negatywne kryteria identyfikacji starolasów przyjęte przez Lasy Państwowe bez wiedzy i uzgodnienia z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, dotyczące drzewostanów nasiennych i drzew matecznych, nie znajdują uzasadnienia w rzeczywistych kryteriach na podstawie których są wyznaczane starolasy.

REKOMENDACJE

177-letnie Majestatyczne dęby, nie mają w 2025 r. zaplanowanych prac gospodarczych a prace zaplanowane na 2024 r. zostały zakończone. W aktualnym Planie Urządzenia Lasu prawdopodobnie nie będą w tym lesie wycinane drzewa.

Działania systemowe

177-letnie Majestatyczne dęby oczekują na pozytywną identyfikację i zabezpieczenie w ramach drugiej puli starolasów w 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska powinno indywidualnie podejść do kwestii drzewostanów nasiennych i drzew matecznych, biorąc pod uwagę wszystkie kryteria weryfikacji starolasów. Drzewostany nasienne to często fragmenty lasów, które nie są gospodarowane przez wiele lat, co skutkuje renaturalizacją.

Działania społeczne

Tak zwane drzewostany nasienne i drzewa mateczne, odrzucane przez Lasy Państwowe w ramach identyfikacji starolasów, wymagają indywidualnej oceny przez stronę społeczną pod kątem nagromadzenia kryteriów weryfikacji starolasów, co pozwoli zapobiec utracie cennych, często przez wiele lat nie użytkowanych fragmentów lasów.

Projekt pn. „Wzmocnienie i zabezpieczenie grup obywatelskich i organizacji ekologicznych w utrwaleniu zachodzących zmian systemowych w sposobie gospodarowania lasami w Polsce” został zrealizowany w latach 2025-2026 z darowizny TJX Poland Sp. z o.o. i był wspierany przez inicjatywę European Space Agency Network of Resources