Raport pilotażowy [Raport 1 Monitoring procesów ochrony lasów | czerwiec- lipiec 2025]
Raport pilotażowy w odróżnieniu od raportów okresowych, ma na celu nakreślenie historii wydarzeń, przyczyn i skutków dla kluczowych procesów ochrony lasów w Polsce zainicjowanych w 2024 r. i obecnie realizowanych. W dalszej kolejności zostają zaprezentowane wyniki monitoringu lasów cennych przyrodniczo i społecznie, realizowane przez 9 oddolnych grup obywatelskich w następujących lasach:
- Puszcza Karpacka,
- Puszcza Borecka,
- Puszcza Romincka,
- Puszcza Knyszyńska,
- Lasy aglomeracji warszawskiej,
- Lasy aglomeracji wrocławskiej,
- Lasy aglomeracji krakowskiej,
- Lasy aglomeracji trójmiejskiej,
- Lasy aglomeracji poznańskiej,
- Lasy Bielska- Białej.
Raporty okresowe
Raporty okresowe będą publikowane w odstępach dwumiesięcznych. Oprócz wyników monitoringu lasów cennych przyrodniczo i społecznie, będą rozszerzone o wyniki monitoringu aktywności Lasów Państwowych w przestrzeni publicznej.
Metodyka, system pracy i oceny
a) Monitoring terenowy jest wykonywany przez 9 oddolnych grup obywatelskich w różnych częściach Polski, wybranych ze względu na wysokie nagromadzenie lasów cennych przyrodniczo i społecznie a także trwałe zaangażowanie społeczne w ochronę lasów. Zbierane i dokumentowane są zdarzenia:
- wskazujące na intencje Lasów Państwowych wobec polityki leśnej Polski,
- wskazujące na wadliwość i słabość procesów ochrony lasów cennych,
- wskazujące na negatywne skutki przyrodnicze i społeczne braku zrównoważenia gospodarki leśnej.
b) Grupy obywatelskie wykonują monitoring terenowy samodzielnie, zgodnie z możliwościami personalnymi i dostępnymi zasobami. Dodatkowo, grupy dysponują tzw. raportami tygodniowymi, które są przygotowane w oparciu o dane teledetekcyjne Europejskiej Agencji Kosmicznej, opisy taksacyjne, dane przestrzenne cyfrowe. Zarządzanie danymi i dystrybucja wskazówek do prowadzenia monitoringu przez 9 grup, odbywa się z poziomu bazy GIS.
c) Grupy obywatelskie, ponadto wykonują monitoring aktywności Lasów Państwowych w przestrzeni publicznej, wskazując na zdarzenia i procesy na poziomie międzynarodowym, europejskim, krajowym, lokalnym:
- stojące w kontrze do polityki leśnej Polski,
- będące ważnym elementem szerszej strategii Lasów Państwowych,
- zagrażające lasom cennym przyrodniczo i społecznie,
- zagrażające osobom decyzyjnym, odpowiedzialnym za inicjowanie i pomyślą finalizację procesów ochrony lasów cennych.
Ponadto, ocenie podlega zachowanie Lasów Państwowych wobec tego projektu i raportów: pilotażowego oraz okresowych.
d) Każdy monitorowany przypadek jest analizowany na kilku poziomach
- zgodnie z wytycznymi Standardowego Formularza Danych,
- w konsultacji z Zespołem merytorycznym,
- przy zasięgnięciu opinii ekspertów zewnętrznych,
- na poziomie bazy GIS,
- mając na uwadze jakość i niedostateczną ilość danych lub ich przeterminowanie, rzutujące na analizy i stawiane oceny.
Zarówno raport pilotażowy jak i raporty okresowe, są opracowywane przy wykorzystaniu danych teledetekcyjnych sponsorowanych przez Europejską Agencję Kosmiczną, która wspiera projekt.
Dystrybucja raportów
Raporty są rozpowszechniane szerokiej opinii publicznej, wśród decydentów międzynarodowych i Unii Europejskiej, decydentów samorządowych aglomeracji i miast, organizacji i podmiotów współpracujących z Lasami Państwowymi zgodnie z indywidualną decyzją Zespołu merytorycznego oraz 9 oddolnych grup obywatelskich.
Cele strategiczne projektu
1. Ochrona i propagowanie wartości Unii Europejskiej w zakresie prawa ochrony środowiska i polityki leśnej.
2. Publikowanie naruszeń dotyczących gospodarki leśnej w lasach cennych przyrodniczo i społecznie.
3. Informowanie urzędników Unii Europejskiej.
4. Ochrona i wzmocnienie rozwiązań systemowych wdrażanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w zakresie reformy Lasów Państwowych, zmiany modelu gospodarki leśnej i wyznaczania lasów cennych przyrodniczo oraz społecznie.
5. Budowanie świadomości i zaangażowania społecznego w kwestii trwających zmian modelu gospodarki leśnej.
Cele lokalne projektu
1. Wzmocnienie oddolnych grup obywatelskich w trwającym procesie zmiany modelu gospodarki leśnej w Polsce.
2. Budowanie lokalnej świadomości poprzez warsztaty terenowe i debaty publiczne.
3. Profesjonalizacja obywatelskiej kontroli zarządzania lasami.
4. Informowanie mediów.
Projekt pn. „Wzmocnienie i zabezpieczenie grup obywatelskich i organizacji ekologicznych w utrwaleniu zachodzących zmian systemowych w sposobie gospodarowania lasami w Polsce” został zrealizowany w latach 2025-2026 z darowizny TJX Poland Sp. z o.o. i był wspierany przez inicjatywę European Space Agency Network of Resources