Jodłowy Starolas pod skarpą – Puszcza Karpacka – Raport VI-VII 2025 r.

Jodłowy Starolas pod skarpą

Wartości przyrodnicze

Jodłowy Starolas pod skarpą, to stary las jodłowy w większości 130 a nawet 150- letni, naturalny, zgodny z siedliskiem fitosocjologicznym i przyrodniczym- żyzną buczyną karpacką. Z dostępnych zasobów opisowych i zdjęć wynika, że jest to las bardzo cenny przyrodniczo, jak wiele tego typu podobnych w Bieszczadach.

Starolas pokrojony i zaplanowany do rębni

Jodłowy Starolas pod skarpą, został zweryfikowany jako starolas. W wyniku zmian związanych z potencjalnym wejściem Planu Urządzania Lasu nadleśnictwa Lutowiska, (na dzień pisania tego raportu wciąż niepodpisany przez ministra) pierwotnie z jedynego w tym oddziale leśnym wydzielenia “a” został wydzielony mały kawałek stromej wierzchowiny przyszczytowej o powierzchni 2,79 ha i oznaczony jako “bez działań gospodarki leśnej”, reszta pierwotnego wydzielenia- 32,38 ha oznaczona jak poprzednio “a” została uznana jako drzewostan do przeprowadzenia cięć rębnią V- przerębową, w którym zostanie pozyskane 20% grubizny (20% z masy drzewnej drzewostanu) czyli około 1975 m3.

Skutki przyrodnicze

Należy dodać, że rębnia przerębowa, w wyniku rozproszenia cięć na całej powierzchni Jodłowego Starolasu pod skarpą, będzie wymagała stworzenia bardzo gęstej sieci szlaków zrywkowych, które przecinają cały Jodłowy Starolas pod skarpą.

Zagrożenia

Jodłowy Starolas pod skarpą, jest bezdyskusyjnie cennym przyrodniczo i bioróżnorodnym lasem, które słusznie zostało wskazane jako starolas predysponowany do ochrony. Tego typu lasy, stanowią miejsce ochrony cennych elementów naturalnych lasów puszczańskich, takich jak miejsca lęgowe ptaków, potencjalne gawrowiska niedźwiedzi, potencjalne miejsca rozrodu wilków i rysi, siedliska rzadkich, chronionych owadów roślin i grzybów będących wskaźnikami lasów reliktowych.

Osobliwa ochrona

Lasy Państwowe nijako potwierdziły tezę o cenności tego obszaru, ale zrobiły to w charakterystyczny dla tej instytucji- osobliwy sposób, poprzez “oddanie” pod ochronę małego fragmentu (niecałe 8%) w miejscu i tak niedostępnym dla gospodarki, a przeznaczenie reszty pod rębnie przerębową, która uważana jest przez Lasy Państwowe za najwyższy akt ochrony przyrody, choć jest tylko- co prawda-wyrafinowanym- lecz jednak tylko- sposobem gospodarowania lasem, a nie ochrony przyrody.

Nieodwracalne konsekwencje

Gospodarowanie w tak cennym lesie, przekształci jego charakter na bardziej gospodarczy oraz doprowadzi do stworzenia gęstej sieci dróg leśnych powodujących zwiększenie spływu powierzchniowego wody- czyli wysuszanie lasu w okresach bezdeszczowych, oraz przyspieszający spływ- w czasie deszczy nawalnych. I to wszystko w dobie zmian klimatu powodujących zwiększenie częstości i siły ekstremalnych zjawisk- suszy i deszczy nawalnych.

REKOMENDACJE

Działania lokalne

Trudno sobie wyobrazić kontynuacje gospodarki leśnej w tak cennych jak przedmiotowe wydzielenie. Należałoby objąć je rekomendowaną ochrona w formie starolasu. Ochrona tylko małych fragmentów (około 8%) nie będzie skuteczne w ochronie cennych walorów lasów karpackich.

Działania systemowe

Bieszczady jako jedno z dwóch w Polsce (obok Puszczy Białowieskiej) najcenniejszych pozostałości naturalnych lasów puszczańskich są miejscem które ze względu na zachowane naturalne dziedzictwo naszego kraju powinny być traktowane specjalnie. Jeżeli zgodziliśmy się aby chronić 20% najcenniejszych w Polsce lasów, to jeżeli w Bieszczadach będziemy chronić tylko 8% (a taki jest literalny zapis w projekcie jeszcze niezatwierdzonego Planu Urządzania Lasu dla nadleśnictwa Lutowiska), to gdzie będziemy chronić te 20%? Mając na względzie że w wyniku decyzji ministerialnych obecnie chronione jest 38% tego nadleśnictwa, a nadleśnictwo jest objęte specjalnym pilotażowym projektem LP- Lasy Bieszczadzkie, to przeznaczenie tylko 8% lasów i planowanie do pozyskania całych wydzieleń ze starolasami jest zupełnie niezasadne.

Projekt pn. „Wzmocnienie i zabezpieczenie grup obywatelskich i organizacji ekologicznych w utrwaleniu zachodzących zmian systemowych w sposobie gospodarowania lasami w Polsce” został zrealizowany w latach 2025-2026 z darowizny TJX Poland Sp. z o.o. i był wspierany przez inicjatywę European Space Agency Network of Resources