131-letni Starolas sosnowy z rębnią – Puszcza Knyszyńska – Raport VI-VII 2025 r.

131-letni Starolas sosnowy z rębnią

Wartości przyrodnicze

131-letni Starolas sosnowy z rębnią, to bór sosnowy z sosnami w wieku 131 lat, w którym stwierdzono obecność rzadkiego gatunku chrząszcza: zgniotka cynobrowego, bioindykatora lasów pierwotnych, podlegającego ścisłej ochronie.

Odrzucony starolas

Wybrany w preselekcji jako potencjalny starolas, został odrzucony przez nadleśnictwo Czarna Białostocka podczas weryfikacji I grupy starolasów w I kwartale 2025 r.

Moratorium

Jest to bór objęty moratorium ze wskazaniem na odstąpienie do użytkowania rębnego, poza rębniami gniazdowymi z gniazdami do 20 arów lub rębniami częściowymi z poborem do 50 % masy drzewnej.

Zaplanowana rębnia

Nadleśnictwo Czarna Białostocka zaplanowało na 2025 r. wykonanie w 131-letnim Starolesie sosnowym, rębnię gniazdową.

Park Narodowy Puszczy Knyszyńskiej

131-letni Starolas sosnowy z rębnią, to las znajdujący się na terenie proponowanego parku narodowego Puszczy Knyszyńskiej.

Skutki przyrodnicze

131-letni Starolas sosnowy z rębnią w tle, będzie miał w 2025 r. zainicjowaną rębnię gniazdową, która docelowo skończy się wycięciem 95 % lasu.

Wycinka będzie spowodowana:

• wprowadzaniu przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska kompromisów uwzględniających żądania podmiotów nie związanych z ochroną starolasów,
• brakiem ochrony prawnej wobec tego lasu, która nie została zapewniona przez polityków i Ministerstwo Klimatu i Środowiska,
• brakiem równowagi gospodarki leśnej realizowanej przez nadleśnictwo Czarna Białostocka, z celami hodowlanymi stojącymi wyżej wobec względów przyrodniczych będących w indywidualnej ocenie i decyzji nadleśniczego,
• brakiem inicjatywy Nadleśnictwa Czarna Białostocka, które ma możliwość wstrzymania prac gospodarczych.

Zainicjowanie rębni gniazdowej doprowadzi do utraty cech staroleśnych a także cech lasów pierwotnych, co jest udokumentowane stanowiskiem bioindykatora lasów pierwotnych- zgniotka cynobrowego.

Konsekwencje polityczne

Ponieważ Lasy Państwowe nie wywiązały się z polecenia Ministerstwa Klimatu i Środowiska, wyznaczenia w 2025 r. 1 % starolasów spośród wszystkich lasów publicznych zarządzanych przez Lasy Państwowe, wycinka 130-letniego Starolasu sosnowego, spowoduje niedobór starolasów a tym samym trudności w realizacji indykatywnych celów przyjętych w Wytycznych i Rekomendacjach Ogólnopolskiej Narady o Lasach w zakresie objęcia ochroną 1 % powierzchni ekosystemów leśnych od dnia 1 stycznia 2026 r.

REKOMENDACJE

Działania systemowe

Ze względu na niedobór potencjalnych starolasów, spośród puli zidentyfikowanych starolasów przez Lasy Państwowe w I kwartale 2025 r., należy przeanalizować sposób identyfikacji starolasów wykonany przez Lasy Państwowe, zwłaszcza pod kątem konfliktu między celami gospodarczymi a celami ochronnymi.

Działania społeczne

Należy przeprowadzić monitoring postępowania o odstępstwa od zakazów wobec gatunków chronionych, wszczętego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Białymstoku, na wniosek nadleśnictwa Czarna Białostocka pod kątem wydania decyzji zezwalającej na zniszczenie stanowiska zgniotka cynobrowego.

Weryfikacja cech staroleśnych poprzez bezpośrednie oględziny w oparciu o wytyczne weryfikacji starolasów Ogólnopolskiej Narady o Lasach oraz skierowanie pisma do Ministerstwa Klimatu i Środowiska z wnioskiem o uznanie za starolas, ze względu na rozpoznane kryteria starolasu.

Projekt pn. „Wzmocnienie i zabezpieczenie grup obywatelskich i organizacji ekologicznych w utrwaleniu zachodzących zmian systemowych w sposobie gospodarowania lasami w Polsce” został zrealizowany w latach 2025-2026 z darowizny TJX Poland Sp. z o.o. i był wspierany przez inicjatywę European Space Agency Network of Resources