130-letnia Kwaśna buczyna – lasy Bielska- Białej – Raport VI-VII 2025 r.
130-letnia Kwaśna buczyna – lasy Bielska- Białej
Spóźniona ochrona
130-letnia Kwaśna Buczyna, jest to las bukowy w wieku 132 lat, który na przełomie jesieni 2024 r. – stycznia 2025 r. zgodnie z decyzją nadleśnictwa Bielsko, po wykonaniu rębni stopniowej, otrzymał status klasy odnowieniowej, co automatycznie zdyskwalifikowało ten las z puli starolasów weryfikowanych i chronionych w I połowie 2025 r.
Starolas dopiero za rok
Będzie on weryfikowany dopiero w 2026 r. w ramach drugiej puli starolasów, o ile spełnia jeszcze kryteria starolasu. Starolasy wyznaczone do ochrony w 2026 r., zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Klimatu i Środowiska, nie wymagają ochrony w 2025 r.
Las cenny przyrodniczo pozbawiony ochrony
130-letnia Kwaśna buczyna, jest to las, spełniający kryteria lasów cennych przyrodniczo Ogólnopolskiej Narady o Lasach i w związku z tym, zgodnie z dokumentem „Wzmocnienie ochrony lasów cennych przyrodniczo i społecznie”, miał być od 2025 r. objęty ochroną z zakazem wycinki, co ostatecznie nie zostało zrealizowane przez Ministerstwo.
Opóźnione prawo odbudowy przyrody UE
130-letnia Kwaśna buczyna, jest to las, który zgodnie z założeniami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 czerwca 2024 r. w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, docelowo może zostać wyłączony z pozyskania drewna.
Przyczyny wycinki
130-letnia Kwaśna Buczyna, to las, który został częściowo wycięty w 2024 r. co zostało spowodowane:
wadliwymi procesami ochrony lasów cennych przyrodniczo, nadzorowanymi przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w ramach Ogólnopolskiej Narady o Lasach,
brakiem elastyczności nadleśnictwa Bielsko w kwestii zatwierdzania zaplanowanych prac gospodarczych w potencjalnych starolasach, na 3 miesiące przed zainicjowaniem procesu ich wyznaczania i ochrony.
Skutki polityczne
Politycy podejmując decyzję o wydaniu polecenia Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych w dniu 1 stycznia 2025 r., które ma na celu zidentyfikowanie i zabezpieczenie puli starolsów, zawiedli w tym przypadku. Polecenie zostało wydane wadliwie, gdyż nie skorygowało wyników przetargu na wycinki drzew w nadleśnictwie Bielsko, który został rozstrzygnięty w styczniu 2024 r. a zaplanowane prace wykonane późną jesienią 2024 r. tuż przed wydaniem polecenia przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Skutki przyrodnicze
130-letnia Kwaśna buczyna to siedlisko przyrodnicze Natura 2000, w którym nadleśnictwo zainicjowało rębnię stopniową. Po 40 latach zakończy się ona usunięciem dobrze wykształconego ekosystemu kwaśnej buczyny. Przede wszystkim, zainicjowanie rębni jesienią 2024 r. uniemożliwiło uznanie tego lasu za starolas w I kwartale 2025 r. i nie jest jasne czy zostanie on kiedykolwiek uznany za starolas, po utracie cech staroleśnych.
Skutki systemowe
Inne podobne przypadki w całej Polsce, gdzie w 2025 r. zainicjowano rębnie w potencjalnych starolasach kwalifikujących się do zidentyfikowania i zabezpieczenia w 2025 r., nie zawsze będą rozpatrywane w 2026 r. lub będą rozpatrzone negatywnie i lasy te nigdy nie zostaną objętę ochroną prawną w formie starolasów. Strona polityczna będzie miała większy problem z realizacją celów przyjętych w Wytycznych i Rekomendacjach Ogólnopolskiej Narady o Lasach w zakresie objęcia ochroną do 1 stycznia 2027 r. 2 % ekosystemów leśnych w formie starolasów.
REKOMENDACJE
Działania społeczne
Zaangażowanie się w prace nad projektowaniem sposobu zarządzania lasami o wiodącej funkcji społecznej w lasach Bielska- Białej i skierowanie do prac zespołu lasów społecznych rozwiązań służących zabezpieczeniu tego lasu.
Strona społeczna powinna zobligować polityków do wyłączenia tego lasu z dalszej hodowli na podstawie założeń ochrony lasów o wiodącej funkcji społecznej.
Projekt pn. „Wzmocnienie i zabezpieczenie grup obywatelskich i organizacji ekologicznych w utrwaleniu zachodzących zmian systemowych w sposobie gospodarowania lasami w Polsce” został zrealizowany w latach 2025-2026 z darowizny TJX Poland Sp. z o.o. i był wspierany przez inicjatywę European Space Agency Network of Resources