137-letni Starolas przy zrębie – Puszcza Knyszyńska – Raport VI-VII 2025 r.

137-letni Starolas przy zrębie

Wartości przyrodnicze

137-letni Starolas przy zrębie, to wąski pas lasu, z 137 letnimi sosnami i młodszymi grabami, który w standardowej gospodarce leśnej oczekuje na rębnię gniazdową w ramach postępującej wycinki całego ostępu leśnego.

Moratorium i trzebież negatywna

137-letni Starolas przy zrębie, ma nałożone moratorium zakazujące wycinki drzewa z wyjątkiem trzebieży.
Nadleśnictwo Czarna Białostocka zaplanowało w nim trzebież negatywną, która pozbawi ten las cech staroleśnych.

Odrzucony starolas

137-letni Starolas przy zrębie, został odrzucony przez nadleśnictwo Czarna Białostocka podczas weryfikacji I grupy starolasów w I kwartale 2025 r.

Trzebież negatywna

Trzebież negatywna, zastępując dobór naturalny, polega na eliminacji ze środowiska naturalnego drzew wadliwych z punktu widzenia hodowlanego i tartacznego, niepożądanych gospodarczo, co ma celu poprawę funkcjonowania drzew pożądanych, o nienagannych cechach przyszłego surowca.

Zamiana lasu naturalnego w gospodarczy

Taka ingerencja w środowisko naturalne skutkuje eliminacją nieskrępowanego wzrostu i przetrwania drzew innych niż drzewa sztucznie wyselekcjonowane przez leśników do dalszego wzrostu.

Konsekwencje przyrodnicze

Konsekwencje przyrodnicze takiego postępowania, mają negatywne znaczenie dla cech staroleśnych przyszłego starolasu:

• eliminacja lub przerwanie procesu wydzielania się mikrosiedlisk dla epifitów nadrzewnych oraz saproksylobiontów,
• eliminacja procesu wydzielania się martwego drewna,
• eliminacja nisz ekologicznych i warunków wzrostu i rozmnażania się grzybni i śluzowców,
• przerwanie procesu doboru naturalnego, który dotyczy dziedziczenia najsilniejszych cech genetycznych przez drzewa będące pod silną presją lokalnych czynników środowiskowych.

Problem systemowy. Dobór sztuczny w lasach

Przy laboratoryjnym (nie możliwym do wykonania w rzeczywistości) scenariuszu konsekwentnego i systemowego wykonywania trzebieży negatywnych w lasach, nastąpi eliminacja ze środowiska naturalnego genów innych niż wyselekcjonowane przez leśników, jako uwarunkowane subiektywną oceną i działaniami hodowcy.

Dobór sztuczny zwykle produkuje osobniki o cechach nieprzydatnych w środowisku naturalnym lub o cechach podatnych na naturalne procesy regulacyjne: np. patogeny, gradacje owadów, które są bezpiecznikiem gwarantującym trwałość lasów. Wskutek wykonania trzebieży negatywnej, projektowany starolas traci procesy wydzielania się cech staroleśnych.

REKOMENDACJE

Działania systemowe

Wszystkie działania hodowlane dotyczące sztucznej selekcji prowadzonej w projektowanych starolasach powinny zostać bezwarunkowo wstrzymane jako szkodliwe z punktu widzenia cech staroleśnych i procesów naturalnych chronionych w starolasach. Trzebieże dotychczas nie były w spektrum opinii społecznej i zainteresowania polityków. Z przyrodniczego punktu widzenia ochrony starolasów, są tak samo szkodliwe jak zręby.

Działania lokalne

Identyfikacja przez lokalne NGOsy wszystkich działań gospodarczych w proponowanych starolasach o charakterze innym niż rębnie, które z założenia służą sztucznej selekcji, przyczynią się do utraty cech staroleśnych.

Wytypowanie puli lasów o rażąco negatywnych skutkach planowanych prac gospodarczych i skierowanie do MKiŚ pisma w sprawie skutków nie podjęcia działań ratunkowych.

Projekt pn. „Wzmocnienie i zabezpieczenie grup obywatelskich i organizacji ekologicznych w utrwaleniu zachodzących zmian systemowych w sposobie gospodarowania lasami w Polsce” został zrealizowany w latach 2025-2026 z darowizny TJX Poland Sp. z o.o. i był wspierany przez inicjatywę European Space Agency Network of Resources