144-letni Czarny las na granicy z Rosją – Puszcza Romincka – Raport VI-VII 2025 r.

144-letni Czarny las na granicy z Rosją

Wartości przyrodnicze

144-letni Czarny Las na granicy z Rosją, to dobrze zachowane siedlisko Natura 2000 grądu subkontynentalnego z lipą i świerkami w wieku 144 lata, starymi grabami, dębami i klonami. W 144-letnim Czarnym Lesie na granicy z Rosją, rośnie duża liczba drzew w dojrzałym wieku ale część lasu została we wcześniejszych latach wycięta. W zachowanej części rosną okazałe lipy, świerki, graby i drzewa biocenotyczne, na których są epifity nadrzewne- mchy i porosty. Część z nich to bioindykatory lasów puszczańskich.

Moratorium

144-letni Czarny Las na granicy z Rosją, to las objęty moratorium ze wskazaniami odstąpienia od użytkowania rębnego.

Drzewa mateczne

Jest to las z tak zwanymi drzewami matecznymi, wyselekcjonowanymi przez Lasy Państwowe pod kątem rozmnażania pożądanych gospodarczo cech genetycznych przyszłych lasów.
Odrzucony starolas i nieautoryzowane kryteria

Jest to również wybrany w preselekcji starolas, jednak odrzucony przez nadleśnictwo Gołdap podczas weryfikacji w I kwartale 2025 r. prawdopodobnie na podstawie samodzielnie stworzonego kryterium weryfikacji starolasów, dotyczącego obecności drzewostanów nasiennych i drzew matecznych. Las ten spełnia kryteria staroleśne.

W aktualnym Planie Urządzenia Lasu planowane są czyszczenia w młodnikach na północnym zachodzie wyciętego lasu. Z wnętrza 144-letniego Czarnego Lasu na granicy z Rosją, widać barierę elektroniczną przebiegającą wzdłuż granicy Państwa.

Skutki

144-letni Czarny Las na granicy z Rosją, został odrzucony przez nadleśnictwo Gołdap z listy starolasów w I kwartale 2025 r. ze skutkiem pozbawienia go przyszłej ochrony prawnej. Starolasy to planowana nowa forma ochrony przyrody, która zostanie sformułowana w znowelizowanej ustawie o ochronie przyrody.

Starolas, granica z Rosją i Ministerstwo

144-letni Czarny Las na granicy z Rosją, ma znaczenie dla obronności Państwa. Obok lasu przebiega droga gruntowa w kierunku granicy z Rosją. Droga ma przygotowane do rozstawienia gwiazdobloki. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wdraża wielostronne rozmowy na temat „Tarczy Wschód”, które dotyczą między innymi inwestycji w zdolność do obrony przed zagrożeniem zewnętrznym ze Wschodu. Ważnym elementem „Tarczy Wschód” jest wykorzystanie potencjału przyrody i ukształtowania terenu.

Północna granica z Federacją Rosyjską jest również narażona na inwigilację, działania hybrydowe i działania taktyczne wojsk lądowych. 144-letni Czarny Las na granicy z Rosją znajduje się 35 metrów od granicy państwa. Brak ochrony prawnej w formie starolasu będzie skutkować w dalszej perspektywie, wykonaniem cięć uprzątających skutkujących wycięciem lasu na 95 % powierzchni, co doprowadzi do następujących konsekwencji przyrodniczych i obronnych:

• utrata starolasu spełniającego kryteria staroleśne, odrzuconego ze względu na nieautoryzowane kryteria weryfikacji, utworzone przez Lasy Państwowe,
• utrata gatunków wskaźnikowych dla lasów puszczańskich,
• odsłonięcie 4 hektarów granicy państwa w wyniku cięć uprzątających.

REKOMENDACJE

Działania systemowe

Uznanie za nadrzędny interes publiczny doprowadzenie do renaturalizacji lasów przylegających do północnej granicy Państwa (wydzielanie się martwego drewna liściastego i iglastego, starzenie się drzew).

Bezwarunkowe uznanie za starolasy wszystkich wydzieleń leśnych wybrane podczas preselekcji starolasów.

Nałożenie większego reżimu ochronnego dla kryteriów weryfikacji potencjalnych starolasów znajdujących się w odległości 15 km od granicy państwa, pod kątem funkcji obronnych, w oparciu o pierwotnie wypracowane kryteria w procesie partycypacyjnym Ogólnopolskiej Narady o Lasach.

obniżenie wieku gatunków dominujących w lesie,
wyznaczanie wieku dla starolasu na podstawie gatunku najstarszego a nie panującego,
Klasa Odnowieniowa (KO) czyli starolasy wybrane w preselekcji z zainicjowanymi rębniami są bezwarunkowo uznawane za starolasy poprzez odgórną decyzję.

Działania społeczne

Skierowanie przez lokalne NGOsy pisma do Ministerstwa Klimatu i Środowiska z wnioskiem o uwzględnienie postulatów dotyczących ochrony przygranicznych lasów.

Projekt pn. „Wzmocnienie i zabezpieczenie grup obywatelskich i organizacji ekologicznych w utrwaleniu zachodzących zmian systemowych w sposobie gospodarowania lasami w Polsce” został zrealizowany w latach 2025-2026 z darowizny TJX Poland Sp. z o.o. i był wspierany przez inicjatywę European Space Agency Network of Resources